terug

Vormen van respect

Het woord komt van re–spect;

Nog eens, (beter) kijken naar de ander, waardoor je de kwaliteit van die ander beter waarneemt, en je jezelf wat minder belangrijk maakt ten opzichte van die ander. (respect creeert bescheidenheid)


Afgedwongen respect

Je kijkt naar iemands macht, kracht of potentieel waardoor hij angst,  ontzag of gevoelens van minderwaardigheid in je creeert, en jij jezelf ten opzichte van hem wat minder belangrijk maakt.


Aangeleerd respect

Ingeprogrammeerd beheerst en ingehouden gedrag ten opzichte van de ander. In feite een ingeprogrammeerde act.
(slechts uiterlijke bescheidenheid, die je niet echt ervaart)


Spontaan en natuurlijk menselijk respect

Komt voort uit de waarneming en het besef dat de andere mens wezenlijk is als wijzelf.
Hieruit ontstaan gevoelens van verbondenheid en sympathie.
Ons gedrag zal hieruit respectvol zijn, in die zin, dat we "goed kijken" naar de ander, veel rekening houden met die ander, om hem of haar op generlei wijze te benadelen. 
 

Respect, onze meest fundamentele norm

Samenleving en verbondenheid

Het meest fundamentele principe van elke samenleving is het gevoel van verbondenheid dat ontstaan is uit de waarneming en het besef, dat de andere mens wezenlijk is als wijzelf.

En zoals reeds gezegd creeren deze (veelal onbewuste) gevoelens van verbondenheid  een natuulijk en spontaan menselijk respect.

Dit spontane en natuurlijke respect  is ook de natuurlijke grondslag voor fundamentele waarden en normen als recht- vaardigheid, democratie, vrijheid, gelijkheid, universele mensenrechten etc. . . . .




Samenleving en eenheid

Zonder het fundamentele gegeven van spontaan en natuurlijk respect kan een samenleving geen werkelijke samen-leving zijn, want zonder deze zou er slechts tomeloze criminaliteit zijn en directe overlevings- strijd . . . . .
Werkelijk "samen" "leven" is een sociaal gebeuren in begrip, respect, verbondenheid en eenheid.
En alleen in zulk een samenleving kunnen onze hoogste men- selijke waarden als geluk, liefde, vrede en vrijheid  voor iedere mens mamaximaal realiseerbaar worden.




Multiculturele samenleving

Eigenlijk is een multiculturele samenleving geen echte samen-leving; het is een verzameling van samenlevingen zonder een werkelijke eenheid.
In haar geheel bezien is zij eigenlijk een "langs-elkaar-heen-leving", of gefragmenteerde samenleving.

Want mensen in de ene cultuur zullen elkaar onderling altijd meer respecteren dan de mensen van een andere cultuur in diezelfde "samenleving".

Kenmerkend voor culturen is immers dat zij zichzelf als "beter" zien dan andere culturen . . . . .

Via een algemene erkenning van universele menselijke waarden en normen zouden echter op den duur alle culturen wrijvingsloos tot een eenheid samen kunnen smelten.




Aangeleerd respect

Oppervlakkige  sociale functie

Zoals aanvankelijk reeds gezegd kan respectvol gedrag ook aange- leerd of ingeprogrammeerd worden. Echter in situaties of omstandig- heden die anders zijn dan de aangeleerde kunnen we ons dan toch egocentrisch en respectloos gaan gedragen wanneer er geen authen- tiek en spontaan respect in ons is.




Respect en agressie

Aangeleerd respect kan wel tot op zekere hoogte de wisselwerking van respectloos gedrag en agressie tussen mensen voorkomen doordat men zich respectvol gedraagt "zoals het hoort".

Respectloos gedrag van anderen roept immers boosheid en demoni- sering in ons op en daarmee ook respectloos gedrag van onszelf (door die demonisering is die ander niet meer wezenlijk als wijzelf).




Een respects-act
 
Omdat een aangeleerd respect slechts een respects-act is, heeft het slechts een zeer beperkte waarde.
Alleen spontaan en natuurlijk menselijke respect kan de basis vormen voor een ontspannen sociale samenleving waarin iedere mens zich werkelijk "thuis" kan voelen . . . . .